هلي تختي HALI TAKHTI

سروش فرهاديان

چيزي نمانده بود که لايحه هدفمند کردن يارانه ها از «جراحي بزرگ» که قرار است به دست محمود احمدي نژاد انجام شود، جان سالم به در نبرد و در همان مراحل ابتدايي بميرد.

«جراحي بزرگ» يک واژه ژورناليستي براي جذاب کردن يک يادداشت يا گزارش مطبوعاتي از سوي روزنامه نگاران نيست بلکه عنواني است که محمود احمدي نژاد آن را براي هدفمند کردن يارانه ها برازنده تشخيص داده است و با به کار بردن آن احساس مي کند بزرگي نيت و «خدمت»اش بيشتر به چشم مي آيد.

زماني که محمود احمدي نژاد اعلام کرد قصد حذف يارانه حامل هاي انرژي و کالاهاي اساسي و هدفمند کردن پرداخت آنها را دارد و مي خواهد يارانه ها را به صورت نقدي به حساب مردم بريزد، چيزي که بيش از همه براي او اهميت داشت تا نزد مردم جا بيفتد و ملکه ذهن ها شود، اين بود که دولت هاي پيش از او جرات انجام چنين کاري را نداشته اند و فقط او و تيمش هستند که توان اجرايي کردن حذف يارانه ها و ريختن پول نقد به حساب مردم را دارند و براي آنکه مردم خيلي بيشتر به اهميت رشادتي که قرار است توسط او صورت گيرد پي ببرند عنوان «جراحي بزرگ» را برازنده ديد.

و خب کدام جراحي است که توام با خونريزي و درد و جان به لب شدن و... نباشد. شايد براي همين هم هست که پزشکان انجام هر عمل جراحي را به پر کردن فرم رضايت نامه توسط بيمار يا خانواده او منوط مي کنند تا اگر اتفاقي افتاد و بيمار زنده از «زيرعمل» بيرون نيامد مسووليتي متوجه آنان نباشد يا دست کم مسووليت شان را به پايين ترين حد ممکن برسانند.

به هر حال اگر بخت با احمدي نژاد يار نبود و آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي نقش آفرين نمي شد الان ديگر خبري از «جراحي بزرگ» با ابزار لايحه هدفمند کردن يارانه ها نبود و توافق صورت گرفته ميان مجلس و دولت در مورد محل واريزي درآمد هاي ناشي از حذف يارانه ها هم به عنوان راهکاري که حد وسط خوانده شده است، حاصل نمي شد؛ لايحه يي که حدود دو سال است مجلس شوراي اسلامي درگير آن است و آن گونه که دولت نهم در پاسخ به منتقدان ادعا مي کرد زمان زيادي براي بررسي جوانب آن صرف شده است؛ دست کم هزار ساعت فقط خود احمدي نژاد

- براساس ادعاي خودش- روي چگونگي هدفمند کردن يارانه ها کار کارشناسي انجام داده است.

واقعيت آن است که دولت احمدي نژاد که بر اجرايي کردن آنچه «جراحي بزرگ» مي خواند اصرار دارد، موقعيت کنوني خود و توافقي که پنج روز پس از تنش در مورد ماده 13 لايحه هدفمند کردن يارانه ها با مجلس شوراي اسلامي به آن رسيده را مديون يکي از بند هاي آيين نامه داخلي مجلس است.

آن زمان که محمود احمدي نژاد تغيير مجلس در ماده 13 لايحه هدفمند کردن يارانه ها و تصويب واريز شدن درآمدهاي ناشي از اجراي لايحه از يک صندوق در اختيار دولت به خزانه را حسب اصل 53 قانون اساسي قطعي ديد، چاره کار را تنها در اين دانست که سرزده و ناگهاني به مجلس برود و به نمايندگان بگويد با تغيير در محل واريز درآمد هاي حاصل از اجرايي شدن اين لايحه مخالف است و اگر نظرش تامين نشود او نمي تواند مسووليت اجراي اين لايحه را بپذيرد؛ «گفتند براي هدفمند کردن يارانه ها لايحه بده و حالا که لايحه داديم، مي گويند بايد به بودجه سالانه متصل شود. ما با دست بسته نمي توانيم چنين بار سنگيني را به دوش بکشيم... نمايندگان مقايسه يي بين اين دولت و دولت هاي قبلي داشته باشند و ببينند چه اختياراتي به آنها داده شده بود اما آنها حاضر به انجام اين کار نشدند و ما در حال حاضر چگونه مي توانيم. به قول عزيزي دستمان بسته و وزنه هاي سنگيني به ما آويخته شده و ما را به دريا مي اندازند و مي گويند حالا با اين وضعيت از ته دريا مرواريد صيد کن و بياور و اين امر امکان پذير نيست.»

اشاره محمود احمدي نژاد به اين نکته بود که او از ابتدا هم اجرايي کردن هدفمند کردن يارانه ها را نيازمند تصويب قوانين جديدي نمي دانست و معتقد بود با همين قوانين هم مي توان دست به «جراحي بزرگ» مدنظر او زد، اما در نهايت و با اصرار مجلس او مجبور شد بپذيرد که لايحه يي را به عنوان هدفمند کردن يارانه ها به مجلس شوراي اسلامي که اکثريت مطلق آن در اختيار اصولگرايان قرار داده شده است تسليم کند.

مجلس هم اما کوتاه نيامد و نتيجه اين شد که احمدي نژاد نامه يي را به لاريجاني داد که در آن درخواست استرداد لايحه هدفمند کردن يارانه ها عنوان شده بود.

طبق اين نامه، مجلس بايد لايحه را به دولت پس مي فرستاد و لايحه به صورت خودکار از دستور کار نمايندگان خارج مي شد و اين يعني پايان کار بعد از دو سال «کار کارشناسي»؛ اما يک بند از آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي باعث شد اين اتفاق نيفتد و فرصتي ايجاد شود تا پس از فرونشستن التهاب مجلس و احمدي نژاد، راهکاري براي رفع اختلاف پيش آمده کشف شود.

چه آنکه هم احمدي نژاد و اطرافيانش از اعتراض نمايندگان به حضور سرزده او در مجلس و نطق 20 دقيقه يي خارج از چارچوب قانون و مقاومت اوليه لاريجاني با انجام اين نطق خشمگين بودند و هم مجلس از اينکه احمدي نژاد نبايد در اين مرحله از کار بررسي لايحه در مجلس و به اين صورت به موضع ورود مي کرد.

اما چگونه اين زمان ايجاد شد؟ براساس آيين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي چون کليات لايحه هدفمند کردن يارانه ها از پيش تصويب شده بود در نتيجه نامه احمدي نژاد براي بازپس گيري لايحه به صورت خودکار آن را از دستور کار مجلس خارج نمي کرد و تحقق اين امر نيازمند راي گيري مجلس براي پس دادن لايحه بود و حتي اگر پس فرستادن و استرداد لايحه به احمدي نژاد راي نمي آورد حسب قانون دولت مکلف به انجام نظر مجلس مي بود و بايد يارانه ها را براساس آنچه نتيجه نهايي بررسي مجلس روي لايحه بود، اجرايي مي کرد. اينکه دولت محمود احمدي نژاد نتيجه خلاف ميلش را در نهايت عملي مي کرد يا نه البته بحث ديگري است؛ «من با کمال اخلاص و البته عرض معذرت مي گويم بنده که تصميم گرفتم اين کار را انجام دهم و دو سال است همه جور فشاري را تحمل کرده ايم و برخي افراد هر چه فحش و ناسزا بود و دلشان خواست به ما گفتند اما ما صبر کرديم و گفتيم ما زير بار اين مسووليت مي رويم اما به شما مي گويم اگر اين لايحه به بودجه سالانه متصل شود دولت زير بار اين مسووليت نمي رود.»

هرچند مجلس نشينان هم هدفمند کردن يارانه ها را نيازمند تفاهم کامل مي دانستند و اعلام کرده بودند درصورت به توافق نرسيدن با احمدي نژاد لايحه را پس خواهند فرستاد و با درخواست استرداد موافقت خواهند کرد اما اين فرصت معجزه گونه باعث شد بعد از فروکش کردن عصبانيت ها و در حالي که لاريجاني به عراق سفر کرده بود مذاکره هايي ميان مجلس و دولت محمود احمدي نژاد صورت بگيرد و هر دو به نحوي از مواضع عقب بروند و به نتيجه يي که بينابيني اعلام شده رضايت دهند.

اما نکته يي که به چشم مي آيد، اين است که اگر اين لايحه که بسياري از کارشناسان پيش بيني تورم 60درصدي ناشي از اجرايي شدن آن را مي کنند تا اين حد براي محمود احمدي نژاد مهم است که «هزار ساعت کار کارشناسي» روي آن انجام داده و مدام تکرار مي کند که اين کار جراتي مي خواهد که او دارد و ديگران نداشته اند پس چرا با پيدايش اولين مشکل به جاي يافتن راهکار، پاک کردن کامل صورت مساله در دستور کار قرار مي گيرد و در يک «قهر رسمي» درخواست استرداد و بازپس گيري لايحه مطرح مي شود؟

از آن طرف هم سران اصولگرا در مجلس همين واکنش ها را نسبت به دولت برآمده از جبهه سياسي اصولگرايان نشان مي دهند.

با اين شرايط به نظر مي رسد انجام اين «جراحي بزرگ» بيش از آنچه پيش بيني مي شد با چالش مواجه است و خونريزي هاي اوليه آن شروع شده است هرچند به هر نحوي که شده جلوي اين خونريزي- البته به صورت مقطعي و شايد ظاهري- گرفته شده باشد. اينکه بسياري از مردم فرم هاي پيش نياز اجرايي شدن هدفمند شدن يارانه ها و «جراحي بزرگ» مورد نظر احمدي نژاد را پر کرده اند نبايد به عنوان فرم هاي رضايت پيش از انجام عمل جراحي تصور شود.

اعلام اينکه ما «مخلصانه» هر چه از دست مان برآمد، انجام داديم اما متاسفانه بيمار به علت خونريزي شديد «مرد» هم قابل قبول نخواهد بود و تاثيري در عمق فاجعه يي که به بار خواهد آمد، نخواهد داشت.